Kuyumcu Yaptırım Taraması: Listelerin Ötesinde

Yaptırım taraması neleri kapsar?

Neden yalnız liste kontrolü yetmez?

Uluslararası yaptırım listeleri önemli bir başlangıçtır; ama Türkiye'de bağlayıcı olan malvarlığı dondurma kararları Resmî Gazete'de yayımlanır ve gecikmeksizin uygulanması gerekir. Yakalama, tutuklama veya yurt dışı çıkış yasağı gibi adli tedbirler ise yaptırım listelerine girmez; bu bilgilere çoğu zaman ilk kez basında rastlanır.

EksenGOLD bu üç kaynağı tek taramada birleştirir: liste, karar ve haber. Kimlik tespitini kaydettiğinizde müşteriniz üçüne birden karşı taranır.

Haberi yapay zekâ destekli analizle okur, tedbirin kime uygulandığını ayırt eder

Bir haberde birden çok kişinin adı geçebilir; tedbir bunlardan yalnız birine ait olabilir ya da henüz yalnız talep aşamasında olabilir. Yapay zekâ destekli analiz, tedbirin kime uygulandığını ve gerçekten uygulanıp uygulanmadığını metinden ayırt eder; kayıt yalnız o kişi için oluşur.

Çok kişinin sayıldığı toplu haberler ve yalnız baş harfle verilen adlar dışarıda tutulur; aynı haberin farklı adreslerden (mobil sürüm, yönlendirme gibi) gelen kopyaları bir kez işlenir. Aynı kişi için sonradan Resmî Gazete kararı çıkarsa, o kişiye ait yaptırım ve dondurma haberlerinden oluşan kayıtlar bu kararla birleştirilir.

Kuyumcu, sarraf, döviz bürosu ve rafineriler için neden kritik?

Kıymetli maden, taş veya mücevher alım satımı yapanlar, döviz büroları ve kıymetli madenler aracı kuruluşları 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlüdür (Tedbirler Yönetmeliği md. 4/1). Yüksek tutarlı ve nakit ağırlıklı işlemler, rafinerilerde ise tedarik zinciri boyunca çok taraflı alım satım, hakkında tedbir bulunan bir kişiyle işlem yapma riskini büyütür.

FATF'ın 2026 Türkiye raporu da kuyumcularda müşteri bilgisinin doğruluğunun her zaman teyit edilmediğini ve PEP tespitinin sınırlı kaldığını not ediyor. PEP ve liste kontrolünü işlem akışına bağlamak, bu bulgunun tarama ayağını karşılar.

FATF Türkiye raporu: kuyumcu bulguları  - Raporun kuyumcu ve döviz bürolarına ilişkin tespitleri.
İran altın yaptırımları ve kuyumcu riski  - Altın sektörünü hedef alan yaptırımların bankacılık ilişkisine etkisi.

Eşleşme olduğunda ne olur?

Eşleşme, risk seviyesiyle birlikte kimlik tespiti kaydına, banka hareketine ya da sorgu ekranına düşer; yüksek riskte bildirim alırsınız. Kaynağı açar, kararı ya da haberi görür ve değerlendirirsiniz.

Uyarı tek başına işlem yasağı değildir; değerlendirme ve gerekiyorsa şüpheli işlem bildirimi işletmenin sorumluluğundadır. Birleşmiş Milletler listeleme kararlarıyla eşleşmede ise 34 Sıra No.lu MASAK Genel Tebliği uyarınca işlemin ivedilikle bildirilmesi ve ertelenmesi gerekir.

Yaptırım taraması nedir?  - OFAC, BM ve AB listeleri ile Türkiye'deki dondurma kararlarının farkı.
MASAK tebliği 2026  - 34 Sıra No.lu Tebliğ ve liste eşleşmesinde ivedi bildirim.

Adım adım

Taramanın işleyişi

Tarama, günlük akışınızın içinde kendiliğinden çalışır.

Sık sorulanlar

Yaptırım taraması hakkında merak edilenler

Kuyumcu yaptırım taraması hangi kaynakları kapsıyor?

Uluslararası yaptırım listeleri, kamusal nüfuz sahibi kişiler (PEP), kara liste, suç kayıtları ve düzenleyici listelerin yanı sıra Resmî Gazete'de yayımlanan malvarlığı dondurma kararları ve basında adli tedbirle adı geçen kişiler.

Resmî Gazete kararları nasıl taranıyor?

Resmî Gazete'de yayımlanan 6415 ve 7262 sayılı Kanunlar kapsamındaki malvarlığı dondurma kararları taramaya eklenir; taranmış belge biçimindeki kararlar da okunur. Karar kaldırıldığında kayıt taramadan düşer ve bu kayıtla daha önce eşleşmiş kayıtlarınız işaretlenir.

Haberde adı geçen herkes riskli mi sayılıyor?

Hayır. Yapay zekâ destekli analiz, haberdeki tedbirin kime uygulandığını ve gerçekten uygulanıp uygulanmadığını ayırt eder; çok kişinin sayıldığı toplu haberler ve yalnız baş harfle verilen adlar dışarıda tutulur. Eşleşme risk seviyesiyle gösterilir ve değerlendirme sizdedir.

Adaşlık yüzünden yanlış uyarı alır mıyım?

Doğum tarihi, uyruk veya kimlik bilgileri gibi alanlar listedeki kayıtla çelişiyorsa eşleşme elenir; böylece adaşlardan kaynaklanan yanlış uyarılar azalır.

Tarama ne zaman çalışır?

Kimlik tespitinde ve banka hareketlerinde kendiliğinden çalışır; dilediğiniz kişi, kuruluş veya adres için elle sorgu da yapabilirsiniz.

Eşleşme çıkarsa işlem yapamaz mıyım?

Uyarı tek başına işlem yasağı değildir; değerlendirme ve gerekiyorsa şüpheli işlem bildirimi işletmenizdedir. Birleşmiş Milletler listeleme kararıyla eşleşmede ise 34 Sıra No.lu MASAK Genel Tebliği uyarınca işlemin ivedilikle bildirilmesi ve ertelenmesi gerekir.

Eşleşmeden nasıl haberdar olurum?

Yüksek riskli eşleşmelerde uygulama içi ve mobil bildirim gelir; Resmî Gazete kararıyla eşleşen kişiler doğrudan yüksek risk olarak işaretlenir. Bildirim eşiğini ve gecikmesini ayarlardan değiştirebilirsiniz.

Sonuçları mobilde görebilir miyim?

Evet. Eşleşmeler web panelinde ve mobil uygulamada görünür; mobilde fatura keserken de yaptırım sorgusu yapılabilir.