İçindekiler 7 başlık
Gider pusulası, vergi mükellefi olmayan kişiden yapılan alışı belgeleyen vesikadır. Kuyumculukta en yaygın kullanımı vatandaştan yapılan altın ve ziynet eşyası alımıdır: satıcı fatura düzenleyemediği için alışı kuyumcu kendi düzenlediği gider pusulasıyla kayda alır.
Özet#
- Belge, malın teslim edildiği tarihten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir.
- Süresinde düzenlenmeyen belge hiç düzenlenmemiş sayılır.
- Zatî eşyasını satan kişiden alınan altın için tevkifat (stopaj) öngörülmemiştir; bu, hurda metal alımındaki tevkifatla karıştırılmamalıdır.
- Alış tutarı 370.000 TL1 eşiğine ulaşıyorsa kimlik tespiti de yapılır.
Ne zaman gider pusulası, ne zaman fatura?#
| Alış kaynağı | Belge |
|---|---|
| Vergi mükellefi olmayan kişi (vatandaş) | Gider pusulası (alıcı düzenler) |
| Lisanslı kuruluş / mükellef | Fatura (satıcı düzenler) |
Fatura, satışı yapan mükellef tarafından düzenlenir. Vergi mükellefi olmayan bir kişi fatura düzenleyemeyeceği için alış tarafında belgeyi alıcı olarak siz düzenlersiniz. Satış tarafındaki belge düzeninin 2026'daki hâli, fatura düzenleme hadleri ve e-Arşiv zorunluluğu kuyumcu fatura sistemi 2026'da neler değişti yazısında toparlandı.
Stopaj var mı? En çok karıştırılan konu#
Sektördeki en yaygın tereddüt budur. Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde, zatî eşyasını satan kişilerden alınan altın ve mücevher için tevkifat öngörülmemiştir. Karışıklığın kaynağı, hurda metal alımlarında uygulanan tevkifatın altın alımına da yansıtıldığı varsayımıdır.
Kendi kullanımındaki takısını satan bir kişiden yapılan alım ile ticari faaliyet kapsamında yapılan bir alım aynı şey değildir. Tereddüt doğuran işlemlerde mali müşavire danışmak, sonradan düzeltmekten her zaman ucuzdur. Düzenlediğiniz gider pusulası, mali müşavirinizin Zirve'sine muhasebe fişi olarak da gidebilir. Satıcı Zirve'de kayıtlı değilse cari, TCKN'siyle açılır. Akışı EksenMS ile Zirve'ye fiş aktarımı yazımızda anlattık.
Gider pusulasında bulunması gerekenler#
- Satıcının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi
- İşletmenin unvanı, vergi kimlik numarası ve adresi
- Düzenleme tarihi ve belge sıra numarası
- Alınan malın cinsi, ayarı, gramajı ve milyem karşılığı
- Alış tutarı ve ödeme şekli
- Tarafların imzası
Kuyumculukta ayar, gram ve milyem karşılığının yazılması kritiktir: bu bilgi yoksa alış, stoktaki has altın hareketiyle eşleşmez ve gün sonu kasa–stok mutabakatı tutmaz. Milyem karşılığının brüt gramdan nasıl bulunduğunu, ayar-milyem tablosuyla birlikte kuyumcu faturası nasıl hesaplanır yazısında anlattık.
Adım adım: vatandaştan altın alımı#
- Alış değerlendirilir. Getirilen ürünün ayarı ve gramı belirlenir, milyem karşılığı hesaplanır.
- Alış fiyatı belirlenir. Canlı has altın kuru üzerinden tutar hesaplanır ve müşteriye teyit edilir. Güncel seviye için has altın fiyatı sayfasını kullanabilirsiniz.
- Gider pusulası düzenlenir. Belge 7 günlük süre içinde, satıcının kimlik bilgileri ve malın ayar/gram bilgisiyle düzenlenir.
- Ödeme kaydedilir. Ödeme kasa ya da banka üzerinden yapılır ve belgeye bağlanır.
- Eşik kontrol edilir. Tutar 370.000 TL eşiğine ulaşıyorsa ya da bağlantılı işlemler toplamı eşiğe ulaşıyorsa kimlik tespit formu düzenlenir.
- Stok ve arşiv güncellenir. Alınan altın stoka girer; belge, ödeme ve varsa form denetim iziyle saklanır.
Elektronik düzenlenebilir mi?#
Koşullu olarak evet. 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nin IV.6 bölümü uyarınca e-Fatura kullanıcısı olup başvurusunu yapan mükellefler gider pusulasını e-Gider Pusulası olarak elektronik düzenleyebilir; uygulama kural olarak ihtiyaridir ve dâhil olmayanlar belgeyi kâğıt ortamında düzenlemeye devam eder. Yazılımdan alınan baskıya hazır çıktı, e-Gider Pusulası uygulamasına dâhil olunmadıkça e-Belge niteliği taşımaz. EksenGOLD gider pusulası akışı belgeyi tek tek ya da gün sonunda toplu hazırlar, baskıya hazır çıktı verir; stok ve kasa hareketi aynı anda oluşur. EksenGOLD'da e-Gider Pusulası, bu özelliği aktif eden entegratörler için hâlihazırda kullanılabilir durumdadır.
Belge düzenlenmezse ne olur?#
Belgesiz alış, alış maliyetinin kayıtlara alınamaması ve özel usulsüzlük riski doğurur. Ayrıca stokta kaynağı gösterilemeyen bir has altın hareketi oluşur; bu, MASAK denetiminde de açıklanması gereken bir boşluktur.
Ücretsiz demo ile alış, gider pusulası, stok ve kimlik tespitinin tek akışta oluşmasını görebilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Vergisel değerlendirme için mali müşavirinize ve GİB'in güncel mevzuatına başvurun.
-
Güncelleme notu (7 Ekim 2026): Bu yazıdaki MASAK kimlik tespiti eşiği, 7 Ekim 2026 tarihli ve 33393 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11845 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklik uyarınca 370.000 TL olarak güncellenmiştir. Karar, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunun 27 nci maddesine dayanılarak alınmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kaynak: Resmî Gazete, 7 Ekim 2026, Sayı 33393. Değişikliğin ayrıntısı: kimlik tespiti eşiği 370.000 TL oldu.↩