Gider pusulası, vergi mükellefi olmayan kişiden yapılan alışı belgeleyen vesikadır. Kuyumculukta en yaygın kullanımı vatandaştan yapılan altın ve ziynet eşyası alımıdır: satıcı fatura düzenleyemediği için alışı kuyumcu kendi düzenlediği gider pusulasıyla kayda alır.
Özet
- Belge, malın teslim edildiği tarihten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir.
- Süresinde düzenlenmeyen belge hiç düzenlenmemiş sayılır.
- Zatî eşyasını satan kişiden alınan altın için tevkifat (stopaj) öngörülmemiştir; bu, hurda metal alımındaki tevkifatla karıştırılmamalıdır.
- Alış tutarı 185.000 TL eşiğini aşıyorsa kimlik tespiti de yapılır.
Ne zaman gider pusulası, ne zaman fatura?
| Alış kaynağı | Belge |
|---|---|
| Vergi mükellefi olmayan kişi (vatandaş) | Gider pusulası (alıcı düzenler) |
| Lisanslı kuruluş / mükellef | Fatura (satıcı düzenler) |
Fatura, satışı yapan mükellef tarafından düzenlenir. Vergi mükellefi olmayan bir kişi fatura düzenleyemeyeceği için alış tarafında belgeyi alıcı olarak siz düzenlersiniz.
Stopaj var mı? En çok karıştırılan konu
Sektördeki en yaygın tereddüt budur. Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesinde, zatî eşyasını satan kişilerden alınan altın ve mücevher için tevkifat öngörülmemiştir. Karışıklığın kaynağı, hurda metal alımlarında uygulanan tevkifatın altın alımına da yansıtıldığı varsayımıdır.
Kendi kullanımındaki takısını satan bir kişiden yapılan alım ile ticari faaliyet kapsamında yapılan bir alım aynı şey değildir. Tereddüt doğuran işlemlerde mali müşavire danışmak, sonradan düzeltmekten her zaman ucuzdur.
Gider pusulasında bulunması gerekenler
- Satıcının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi
- İşletmenin unvanı, vergi kimlik numarası ve adresi
- Düzenleme tarihi ve belge sıra numarası
- Alınan malın cinsi, ayarı, gramajı ve milyem karşılığı
- Alış tutarı ve ödeme şekli
- Tarafların imzası
Kuyumculukta ayar, gram ve milyem karşılığının yazılması kritiktir: bu bilgi yoksa alış, stoktaki has altın hareketiyle eşleşmez ve gün sonu kasa–stok mutabakatı tutmaz.
Adım adım: vatandaştan altın alımı
- Alış değerlendirilir. Getirilen ürünün ayarı ve gramı belirlenir, milyem karşılığı hesaplanır.
- Alış fiyatı belirlenir. Canlı has altın kuru üzerinden tutar hesaplanır ve müşteriye teyit edilir.
- Gider pusulası düzenlenir. Belge 7 günlük süre içinde, satıcının kimlik bilgileri ve malın ayar/gram bilgisiyle düzenlenir.
- Ödeme kaydedilir. Ödeme kasa ya da banka üzerinden yapılır ve belgeye bağlanır.
- Eşik kontrol edilir. Tutar 185.000 TL eşiğini aşıyorsa ya da bağlantılı işlemler toplamı eşiği geçiyorsa kimlik tespit formu düzenlenir.
- Stok ve arşiv güncellenir. Alınan altın stoka girer; belge, ödeme ve varsa form denetim iziyle saklanır.
Elektronik düzenlenebilir mi?
Hayır. GİB, gider pusulası için e-Belge (e-Gider Pusulası) uygulamasını henüz devreye almadı; belge kâğıt ortamında düzenlenir ve kâğıt nüsha saklanır. Yazılımdan alınan çıktı ile üretmek serbesttir, ancak bu bir e-Belge değildir. EksenGOLD gider pusulası akışı belgeyi tek tek ya da gün sonunda toplu hazırlar, baskıya hazır çıktı verir; stok ve kasa hareketi aynı anda oluşur. GİB e-Gider Pusulası'nı yayına aldığında akış elektronik belgeye taşınacaktır.
Belge düzenlenmezse ne olur?
Belgesiz alış, alış maliyetinin kayıtlara alınamaması ve özel usulsüzlük riski doğurur. Ayrıca stokta kaynağı gösterilemeyen bir has altın hareketi oluşur; bu, MASAK denetiminde de açıklanması gereken bir boşluktur.
Ücretsiz demo ile alış, gider pusulası, stok ve kimlik tespitinin tek akışta oluşmasını görebilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Vergisel değerlendirme için mali müşavirinize ve GİB'in güncel mevzuatına başvurun.