İçindekiler 6 başlık
Döviz büroları, nakde yakın ve yüksek hacimli işlem yaptıkları için MASAK'ın öncelikli yükümlü gruplarındandır. Bu rehber, dövizci ve sarrafların MASAK yükümlülüklerini ve kimlik tespitini pratik biçimde özetler.
Özet#
- Döviz büroları, nakit ağırlıklı ve yüksek hacimli işlem yaptıkları için MASAK'ın öncelikli yükümlü gruplarındandır.
- Kimlik tespiti, sürekli iş ilişkisinde ve tutar eşiğine ulaşan işlemlerde zorunludur; eşik 7 Ekim 2026'dan itibaren 370.000 TL'dir (Tedbirler Yönetmeliği md. 5/1-b).
- Bölünmüş işlem ve kimlikten kaçınma gibi durumlar tutardan bağımsız şüpheli işlem bildirimi gerektirir.
- Kimlik ve işlem kayıtları öngörülen süre boyunca saklanır; NFC ile kimlik tespiti bu yükü pratikleştirir.
Dövizci neden öncelikli yükümlü?#
Döviz alım-satımı hızlı, nakit ağırlıklı ve yüksek tutarlı olabildiği için aklama riskine daha açıktır. Bu nedenle mevzuat, döviz bürolarına kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi ve kayıt saklama konusunda net sorumluluklar yükler.
Kimlik tespiti ne zaman zorunlu?#
Sürekli iş ilişkisi kurulmasında ve belirli tutar eşiğine ulaşan işlemlerde kimlik tespiti zorunludur. Eşik 7 Ekim 2026'dan itibaren 370.000 TL'dir1; tutar güncellenebildiğinden Tedbirler Yönetmeliğinin (md. 5/1-b) yürürlükteki metnini esas alın. Pratikte, eşiğe yakın tüm işlemlerde tespiti standart hâle getirmek en güvenli yaklaşımdır. Döviz işlemlerinde eşik TL üzerinden hesaplandığından aynı döviz tutarının TL karşılığı gün içinde kurla birlikte değişir; dolar kurunu (USD/TL) takip etmek eşiğe yaklaşan işlemleri önceden görmeyi kolaylaştırır.
Şüpheli işlem bildirimi#
Bölünmüş işlemler (tek büyük işlemi eşik altına bölmek), kimlikten kaçınma ya da işin mantığına aykırı hareketler şüphe doğurur. Şüphe oluştuğunda, işlem gerçekleşsin veya gerçekleşmesin, öngörülen sürede MASAK'a bildirim yapılır. Nakit, döviz ve altın arasındaki ticari mantıkla açıklanamayan döngüler bu şüphenin tipik işaretlerindendir; MASAK'ın hawala rehberindeki göstergeleri hawala ve alternatif değer transfer sistemleri yazımızda derledik.
Kayıt saklama#
Kimlik ve işlem kayıtları mevzuatta öngörülen süre boyunca saklanır ve denetimde ibraz edilebilir olmalıdır. Vergi tarafında döviz alım satımının kendi elektronik belgesi vardır: 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nin IV.10 bölümüne dayanan e-Döviz ve Kıymetli Maden Alım Satım Belgesini elektronik ortamda düzenleme zorunluluğu yetkili müesseselere getirilmiştir (Teknik Kılavuz düzenleyeni "banka ya da yetkili müessese" olarak tanımlar) ve Gelir İdaresi Başkanlığı belgenin teknik kılavuzunu 25 Eylül 2026'da 1.3 sürümüyle güncellemiştir. Belgenin kapsamını e-Döviz ve kıymetli maden belgesi yazımızda anlattık. Dijital, aranabilir arşiv denetimde büyük fark yaratır. Kimlik görsellerini mesajlaşma gruplarında dolaştırmak ise böyle bir arşivin tam tersini üretir; WhatsApp ile kimlik paylaşımının KVKK ve MASAK riskleri yazımızda bunun nedenlerini anlattık.
Pratikte uyum: NFC ile kimlik tespiti#
EksenGOLD dövizci yazılımı kimlik tespitini mobil uygulamada NFC ile tek dokunuşa indirir; sonuç anında MASAK kimlik tespit formuna dönüşür. MASAK uyum modülü risk skorlama ve şüpheli işlem takibini otomatikleştirir.
Ücretsiz demo ile kimlik tespiti ve MASAK akışını deneyebilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirmedir; güncel eşik ve süreler için MASAK mevzuatını esas alın.
-
Güncelleme notu (7 Ekim 2026): Bu yazıdaki MASAK kimlik tespiti eşiği, 7 Ekim 2026 tarihli ve 33393 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11845 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yapılan değişiklik uyarınca 370.000 TL olarak güncellenmiştir. Karar, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunun 27 nci maddesine dayanılarak alınmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kaynak: Resmî Gazete, 7 Ekim 2026, Sayı 33393. Değişikliğin ayrıntısı: kimlik tespiti eşiği 370.000 TL oldu.↩