Laboratuvar ortamında üretilen sentetik kıymetli taş içeren bir ürünü satışa sunuyorsanız, bunu artık yalnızca sözlü olarak söylemeniz yetmiyor. 24 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik'e eklenen yeni bir bent, "sentetik" veya "laboratuvar üretimi" ibaresini etikette, ürün sertifikasında, faturada, internet sayfasında ve tanıtım materyallerinde açıkça göstermeyi zorunlu kıldı. Üstelik bu ürünlerin doğal taşlı ürünlerden ayrı sergilenmesi de gerekiyor.
Kural geçiş süresi olmadan, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Yani bugün itibarıyla uygulanıyor.
Özet
- Kapsam: laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taş içeren ürünler.
- Kullanılacak ibare: "sentetik", "laboratuvar üretimi", "yapay üretim" ya da Bakanlıkça uygun görülen benzer bir ibare.
- Belirtilecek yerler: etiket, ürün sertifikası, fatura, internet sayfası, reklam ve tanıtım materyalleri.
- Sergileme: vitrin ve satış alanlarında ayrı bölüm, internet ortamında ayrı kategori.
- Yürürlük: 24 Haziran 2026, geçiş süresi yok.
- Yaptırım: Ticaret Bakanlığı duyurusuna göre 2026 yılı için 28.620 TL ile 858.620 TL arasında idari para cezası.
1. Kural tam olarak ne diyor?
Değişiklik, 14 Nisan 2021 tarihli Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik'in 11. maddesinin ikinci fıkrasına (e) bendini ekliyor. Bendin yasakladığı davranış şu: laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taş ürünlerini, sayılan ibarelerden en az birine tüketicinin kolaylıkla görebileceği şekilde yer vermeksizin satışa sunmak.
Buradaki iki ayrıntı önemli. Birincisi, yükümlülük satış anında değil, satışa sunma anında doğuyor: ürün vitrine konduğu, internet sitesine yüklendiği, kataloğa girdiği anda ibare orada olmalı. İkincisi, ölçüt "yazdım" değil, "tüketicinin kolaylıkla görebileceği şekilde". Etiketin arkasına küçük puntoyla düşülen bir not bu ölçütü karşılamaz.
2. Hangi ürünler kapsamda?
Kapsam, taşın nasıl oluştuğuna bakıyor: laboratuvar ortamında üretilmiş ya da insan müdahalesiyle oluşturulmuş kıymetli taşlar. Sektörde yaygın kullanılan "lab-grown", "HPHT" ve "CVD" adlandırmaları bu tanımın içine girer.
Dikkat edilmesi gereken nokta, ürünün tamamının değil içerdiği taşın niteliğinin belirleyici olması. Doğal altından üretilmiş bir yüzük, laboratuvarda üretilmiş bir taş taşıyorsa kapsamdadır. Ayarın, gramajın ve milyemin doğru hesaplanmış olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; bunlar ayrı konulardır ve kuyumcu faturasının nasıl hesaplandığını anlattığımız yazıda ele alınır.
3. Sentetik taş, laboratuvar pırlantası, lab grown: aynı şey mi?
Kısa yanıt: mevzuat açısından evet. Yönetmelik bir terim listesi vermek yerine oluşum biçimini tarif ediyor ve "laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan" diyor. Piyasada dolaşan adlandırmaların tamamı bu tanımın içine girer.
| Piyasada kullanılan ad | Mevzuattaki karşılığı |
|---|---|
| Laboratuvar pırlantası | Kapsamda |
| Lab grown, lab-created | Kapsamda |
| Sentetik pırlanta, yapay elmas | Kapsamda |
| HPHT veya CVD yöntemiyle üretilmiş taş | Kapsamda |
| Moissanit, zirkon gibi taklit taşlar | Ayrı konu: bunlar elmas değil, elmas benzeri farklı bir taştır |
Son satır önemli. Laboratuvar pırlantası kimyasal ve fiziksel olarak doğal elmasla aynı maddedir; taklit taş ise bambaşka bir malzemedir. Yönetmeliğin kurduğu ayrım taşın değerli olup olmaması değil, doğal olup olmamasıdır.
Düzenlemenin çıkış sebebi de burada yatıyor: laboratuvar pırlantası çıplak gözle doğal taştan ayırt edilemez, ayrım gemolojik laboratuvar ekipmanı gerektirir. Tüketicinin bunu tezgâhta anlaması mümkün olmadığı için bilgilendirme yükümlülüğü satıcıya bırakılmıştır.
4. Faturada nasıl görünmeli?
Yönetmelik faturayı açıkça sayıyor, ama ibarenin faturada nereye yazılacağına dair bir biçim dayatmıyor. Pratikte en güvenli yol, ibareyi ürün açıklamasının ayrılmaz bir parçası haline getirmektir:
14 ayar beyaz altın yüzük, 0,50 ct laboratuvar üretimi pırlanta
Fatura dipnotuna "ürünlerimizde sentetik taş bulunabilir" gibi genel bir şerh düşmek riskli bir tercihtir: hangi kalemin sentetik taş içerdiğini göstermez ve tüketicinin kolaylıkla görebileceği şekilde belirtme ölçütünü karşıladığı tartışmalıdır. İbare kalem bazında, o kalemin açıklamasında yer almalıdır.
Bu, faturanın kendi vergi kurallarından bağımsız bir yükümlülüktür. Kıymetli maden içeren üründe külçe bedelinin ayrıştırılması ve KDV'nin işçilik üzerinden hesaplanması olağan biçimde devam eder; özel matrah faturasının nasıl kesildiğini ve kuyumcu fatura sisteminin 2026 rakamlarıyla tam çerçevesini ayrı yazılarda bulabilirsiniz. Sentetik taş ibaresi bu hesaplamaya dokunmaz, yalnızca ürün açıklamasına eklenir.
5. Vitrin ve internet sitesinde ayrı bölüm
Aynı bent, ibare zorunluluğuna ek olarak bir sergileme kuralı da getiriyor: bu ürünler ile doğal kıymetli taşlı ürünler, tüketiciyi yanıltmayacak şekilde vitrinlerde ve satış alanlarında ayrı bölümlerde, internet ortamında ise ayrı kategorilerde satışa sunulmalı.
Fiziki mağazada bu, çoğu işletme için vitrin düzeninin gözden geçirilmesi anlamına geliyor. E-ticaret tarafında ise kategori ağacına ayrı bir dal açmak gerekiyor; sentetik taşlı ürünleri doğal taşlılarla aynı listede, yalnızca ürün başlığında ibare geçecek şekilde yayınlamak kuralı karşılamaz. Site ile stok sisteminiz arasında bağ kuruyorsanız kategori bilgisinin de aktarılan alanlar arasında olması gerekir; kuyumcuda API entegrasyonunun nasıl kurulduğunu anlattığımız yazı bu tarafa bakıyor.
6. Aykırılığın yaptırımı
Ticaret Bakanlığı'nın düzenlemeye ilişkin duyurusunda, aykırılık halinde 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında 2026 yılı için 28.620 TL ile 858.620 TL arasında idari para cezası uygulanacağı belirtiliyor. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden, ceza tutarını esas alacaksanız güncel hâlini Bakanlık kaynağından teyit edin.
Cezanın büyüklüğünden bağımsız olarak asıl risk itibar tarafındadır: sentetik taşın doğal gibi satıldığı iddiası, tüketici şikâyeti ve iade talebine dönüşerek ticari ilişkiyi zedeler.
7. Bu kural MASAK yükümlülüklerinin yerine geçmez
Sıkça karıştırılan bir nokta: sentetik taş beyanı bir tüketicinin korunması düzenlemesidir, kara para aklamayla mücadele mevzuatının parçası değildir. Kimlik tespiti eşiği, şüpheli işlem bildirimi ve kayıt saklama yükümlülükleri aynen devam eder. İki rejim birbirinden bağımsız işler ve biri diğerinin yerini almaz; MASAK tarafındaki güncel çerçeve için kuyumcuda MASAK yükümlülükleri sayfasına bakabilirsiniz.
Benzer şekilde bu kural, kıymetli madenlerin izlenebilirliğine ilişkin KMTS yükümlülüklerinden de ayrıdır.
Sık sorulan sorular
Mevcut stoğumdaki ürünleri de etiketlemek zorunda mıyım?
Evet. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi ve geçiş süresi tanımadı. Yükümlülük satış anına değil satışa sunma anına bağlı olduğu için vitrinde, rafta veya internet sitenizde duran her ürün kapsamdadır.
Taşın sertifikası var, yine de yazmak gerekir mi?
Evet. Yönetmelik ürün sertifikasını zaten sayılan yerler arasına koyuyor. Sertifikanın bulunması etiket ve fatura yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Hangi ibareyi kullanmalıyım?
"Sentetik", "laboratuvar üretimi" veya "yapay üretim" ibarelerinden en az biri yeterlidir; Bakanlıkça uygun görülen benzer ibareler de kullanılabilir. Belirleyici olan ibarenin tüketicinin kolaylıkla görebileceği şekilde yer almasıdır.
Doğal taşlı ürünlere de bir ibare eklemem gerekir mi?
Yönetmelik doğal taşlı üründe ibare zorunluluğu getirmiyor. Ancak sentetik ve doğal ürünlerin ayrı bölümlerde sergilenmesi zorunlu olduğu için mağaza ve site düzeninde yine de bir ayrım kurmanız gerekir.
Pazaryerinde satış yapıyorum, sorumluluk kimde?
Yükümlülük ürünü satışa sunan kuyum işletmesine aittir. Pazaryeri mağazanızda ayrı kategori açmak ve ürün açıklamasına ibareyi işlemek sizin sorumluluğunuzdadır.
Uygulama kontrol listesi
- Stokunuzda laboratuvar üretimi taş içeren ürünleri tespit edin ve ürün kartlarına kalıcı bir işaret ekleyin.
- Etiket şablonunuza ibare alanını ekleyin; el yazısı ek not yerine basılı alan tercih edin.
- Fatura ürün açıklamasının ibareyi kalem bazında taşıdığını doğrulayın.
- Varsa ürün sertifikalarını gözden geçirin.
- Vitrin ve tezgâh düzenini ayrı bölüm olacak şekilde yeniden kurun.
- İnternet sitenizde ve pazaryeri mağazalarınızda ayrı kategori açın.
- Reklam görsellerini, katalogları ve sosyal medya paylaşımlarını kontrol edin.
- Personeli bilgilendirin: yükümlülük satış anında değil, ürünü satışa sunma anında başlar.
Ürün kartında bir kez işaretlenen laboratuvar üretimi bilgisinin etikete, faturaya ve e-ticaret kategorisine kendiliğinden taşınması, bu listenin çoğunu tek bir alan tanımına indirger. Yazılım seçerken mevzuat değişikliklerine ne kadar hızlı uyum sağlandığı da bir ölçüttür; kuyumcu programı seçerken bakılacak 10 kriteri ayrı bir yazıda topladık.
Kaynaklar
- Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 24 Haziran 2026
- Ticaret Bakanlığı duyurusu: sentetik kıymetli taş içeren ürünlerde beyan zorunluluğu
- Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 14 Nisan 2021
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Kendi ürün gamınızın kapsama girip girmediği ve güncel ceza tutarları için resmî kaynaklara ve hukuk danışmanınıza başvurun.