Varlık Barışı 2026: Altın ve Kuyumcu İçin Rehber

Varlık barışı 2026, 7582 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 19 uncu maddeyle yürürlüğe girdi (Resmî Gazete 4/6/2026, sayı 33270). Uygulamanın usul ve esasları ise 4/7/2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) ile belirlendi. Düzenleme, yurt dışında bulunan ya da Türkiye'de olup kanuni defterlerde yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 31/7/2027'ye kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesine imkân tanıyor. Altın doğrudan kapsamda olduğu için konu kuyumcuyu iki yönden ilgilendiriyor: işletmenin kendi kayıt dışı altın stoku ve altınını bildirmek isteyen müşteri. Bu yazıda her iki boyutu yalnız resmî metinlerde yazanlara dayanarak ele alıyoruz.

Özet

• Kapsam: para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları. Yurt dışındaki varlıklar gerçek ve tüzel kişilerce, Türkiye'de olup defterde yer almayanlar gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince, yurt içindeki varlıklar mükellefiyeti olmayan veya defter tutma zorunluluğu bulunmayan kişilerce de bildirilebilir.
• Süre: bildirimler 4/6/2026'dan 31/7/2027'ye kadar (bu tarih dahil) yapılabilir. Cumhurbaşkanı bu tarihi, her defasında altı ayı geçmeyen sürelerle bir yıla kadar uzatabilir.
• Kime: altın, para ve döviz için bankalara; aracı kurumlara bildirim menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarıyla sınırlıdır. Kuyumcu bildirim alan kurum değildir.
• Oran: genel oran %5. Vadeli hesap, Devlet iç borçlanma senedi, kira sertifikası veya girişim sermayesi yatırım fonunda tutma taahhüdüne göre %4, %3, %2, %1 ve %0. 1/1/2027'den itibaren yapılan bildirimlerde oranlara yarım puan eklenir.
• Altın: bildirim tarihindeki rayiç bedeliyle değerlenir; rayiç bedel gerçek durumu yansıtan alım satım bedelidir.
• Tevsik: Türkiye'deki varlıkların bildirim tarihi itibarıyla bankaya yatırılarak belgelenmesi zorunludur.
• Defter: defter tutan mükellef bildirdiği varlığı kanuni defterlerine kaydeder; bilanço esasında pasifte özel fon hesabı açılır ve bu hesap iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez.
• Sonuç: bildirilen varlıklara isabet eden tutarlar için vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmaz. Kanun aynı fıkrada diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirlerin bu düzenlemeden etkilenmediğini açıkça yazar. Düzenleme MASAK mevzuatını değiştirmediği için kimlik tespiti ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri sürer.

1. Varlık barışı 2026 hangi metinlere dayanıyor?

Uygulamanın iki temel metni var:

• Kanun: 21/5/2026 tarihli ve 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesi, 5520 sayılı Kanuna geçici 19 uncu maddeyi ekledi. Kanun 4/6/2026 tarihli ve 33270 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Maddenin amacı metinde "vergiye gönüllü uyumu artırmak" olarak geçiyor.
• Tebliğ: Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından çıkarılan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1), 4/7/2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Bildirim formu (EK-1), taahhütname (EK-2) ve bankaların vereceği beyanname (EK-3) bu tebliğin ekleridir.

Tebliğ kendi metninde geçici 19 uncu maddeyi "Madde" diye kısaltıyor; aşağıda madde numaraları verilirken tebliğin maddeleri "Tebliğ md." olarak gösterilmiştir.

2. Kapsam: hangi varlıklar, kimler bildirebilir?

Kapsamdaki varlıklar beş kalemdir: para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları (geçici md. 19/1 ve 19/3). Taşınmaz gibi kapsam dışı varlıklar doğrudan bildirilemez; ancak tebliğe göre yurt dışındaki kapsam dışı varlıklar 31/7/2027'ye kadar kapsamdaki varlıklara dönüştürülerek Türkiye'ye getirilebilir (Tebliğ md. 5/4).

Bildirimde bulunabilecekler üç grupta toplanıyor (Tebliğ md. 1/2):

1. Yurt dışındaki varlıklar: gerçek ve tüzel kişiler. Bildirilen varlıkların bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Türkiye'deki banka veya aracı kurumlarda açılan hesaplara transfer edilmesi ya da fiziki olarak getirilip yatırılması gerekir. Fiziki getirmede gümrük işlemlerinin tamamlanmasını takip eden ilk iş günü sonuna kadar bankaya yatırma şartı vardır (Tebliğ md. 5/2).
2. Türkiye'de olup defterde yer almayan varlıklar: gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri. Kuyumcunun kendi kayıt dışı altın stoku bu gruba girer.
3. Mükellefiyeti olmayanlar ile defter tutma zorunluluğu bulunmayanların yurt içindeki varlıkları: halihazırda banka veya aracı kurumda bulunmayan varlıklar, bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumda açılan hesaba yatırılır ve bu durum belgeyle kanıtlanır. Mükellefiyetiyle ilişkilendirmeden yararlanmak isteyen gelir vergisi mükellefleri de bu yolu kullanabilir (Tebliğ md. 6/2). Altınını bildirmek isteyen bireysel müşteri çoğunlukla bu gruptadır.

Şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar adına da bildirim yapılabilir; tebliğe göre bu durumda şirket KDV, ortaklar gelir veya kurumlar vergisi yönünden inceleme ve tarhiyat yapılmaması imkânından yararlanır (Tebliğ md. 6/3).

3. Oranlar ve 1/1/2027 artışı

Banka, bildirilen varlıkların değeri üzerinden vergiyi peşin tahsil eder ve bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edip öder (geçici md. 19/6, Tebliğ md. 4/4 ve 7/1). Kanundaki oranlar:

Taahhüdün konusu; vadeli hesaplar, 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetleri, kira sertifikaları veya girişim sermayesi yatırım fonlarıdır. İndirimli orandan yararlanmak için EK-2'deki taahhütnamenin bildirim sırasında bankaya verilmesi zorunludur ve bu taahhütnamelerden damga vergisi alınmaz (Tebliğ md. 4/6). Taahhüt verenler, Türkiye'deki varlıkları bildirim tarihinden itibaren on gün içinde taahhüt konusu varlıklara dönüştürmelidir (Tebliğ md. 9/7).

Takvim uyarısı: 1/1/2027'den 31/7/2027'ye kadar (bu tarih dahil) yapılacak bildirimlerde oranlara yarım puan artırım yapılır; süre uzatılırsa uzatılan dönemde artış toplamda 1 puana çıkar (geçici md. 19/6, Tebliğ md. 4/9 ve 4/10). Tebliğdeki örnekte normalde %4 olacak oran, 5/2/2027 tarihli bildirimde %4,5 olarak uygulanıyor (Tebliğ md. 4, Örnek 4). Bugün itibarıyla (7 Ekim 2026) mevcut oranlardan yararlanmak için kalan süre yıl sonuna kadardır; kendi durumunuza düşen oranı bildirim yapacağınız bankadan teyit edin.

Taahhüde uyulmazsa banka, zamanında alınmayan vergiyi gecikme faiziyle birlikte kesinti yoluyla tahsil eder; bu vergiler için vergi ziyaı cezası uygulanmaz (Tebliğ md. 12/5). Ayrıca taahhüde uyulmaması, inceleme ve tarhiyat yapılmaması güvencesinin de kaybedilmesi sonucunu doğurur (geçici md. 19/9, Tebliğ md. 12/4 ve Örnek 8).

4. Altın nasıl değerlenir ve nasıl belgelenir?

Tebliğe göre varlıklar bildirildiği tarih itibarıyla değerlenir ve bildirimde Türk lirası karşılıkları esas alınır (Tebliğ md. 9/1 ve 9/2):

• Altın: rayiç bedeliyle.
• Döviz: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuruyla.
• Türk lirası: itibari (nominal) değeriyle.

Rayiç bedel, tebliğin tanımıyla "varlıkların bildirildiği tarih itibarıyla belirlenen alım-satım bedeli" olup bu bedelin gerçek durumu yansıtması gerekir (Tebliğ md. 9/3). Altının TL karşılığı bildirim günündeki fiyata göre değiştiği için, piyasadaki seyri has altın fiyatı sayfasından, dövizin piyasa seyrini ise dolar kuru (USD/TL) sayfasından izleyebilirsiniz; bildirimde ise bildirim tarihindeki, gerçek durumu yansıtan alım-satım bedeli (rayiç bedel) esas alınır (Tebliğ md. 9/1-b ve 9/3). Uygulanacak değeri bildirim yapacağınız bankayla teyit edin.

Tevsik şartı: Kanun, Türkiye'de bulunan varlıkların "bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırılmak suretiyle tevsik edilmesi"ni zorunlu tutar (geçici md. 19/3). Yani yastık altındaki ya da kasadaki altın, bildirimle birlikte bankaya yatırılır. Yurt dışından getirilen varlıklarda banka dekontu, aracı kurum işlem sonuç formu ve gümrük belgeleri tevsikte kullanılır (Tebliğ md. 5/5 ve 5/6).

5. Kuyumcunun kendi kayıt dışı altın stoku

Kuyumcu işletmesi gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olduğundan, Türkiye'de bulunan ama kanuni defterlerinde yer almayan altını bankaya bildirerek madde hükmünden yararlanabilir (Tebliğ md. 6/1). Metinlerdeki şartlar şöyle:

1. Bildirim ve yatırma: altın 31/7/2027'ye kadar bankaya EK-1 formuyla bildirilir ve bildirim tarihi itibarıyla bankaya yatırılır. Bildirimde bulunan, bu varlıklar için vergi dairesine ayrıca beyanda bulunmaz (Tebliğ md. 6/1).
2. Deftere kayıt: 213 sayılı Kanuna göre defter tutan mükellef, bildirilen varlıkları bildirim tarihi itibarıyla kanuni defterlerine kaydeder (geçici md. 19/4). Kayıt değeri, bildirim tarihinde 9 uncu madde esaslarına göre belirlenen TL karşılığıdır (Tebliğ md. 10/6).
3. Özel fon hesabı: bilanço esasına göre defter tutanlar pasifte özel fon hesabı açar. Bu hesap sermayenin cüzü sayılır, bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez, sermayeye ilave dışında başka amaçla kullanılamaz, işletmenin tasfiyesinde vergilendirilmez (geçici md. 19/4, Tebliğ md. 10/3). İşletme hesabı esasında defter tutanlar bu kıymetleri defterlerinde ayrıca gösterir (Tebliğ md. 10/4).
4. Dönem kazancı: kaydedilen varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz; iki yıl geçmesi koşuluyla vergiye tabi kazanç ve dağıtılabilir kazanç tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir (Tebliğ md. 10/5).
5. Sonraki satış: bu altının elden çıkarılmasından doğan zararlar gider veya indirim kabul edilmez; elde tutma ve elden çıkarmadan doğan kazançlar genel esaslara göre vergilendirilir. Satış kazancı hesaplanırken deftere kaydedilen bildirim bedeli esas alınır (Tebliğ md. 10/6 ve 11/1). Ödenen varlık barışı vergisi hiçbir suretle gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez (geçici md. 19/7).

Tebliğ, inceleme ve tarhiyat güvencesi için fon hesabının yanında bildirilen varlıkların da iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilmemesini şart koşar (Tebliğ md. 12/1-b-1). Bankaya yatırılarak tevsik edilen altının bu süre içinde satış stoğunda kullanılıp kullanılamayacağı metinlerde ayrıca düzenlenmemiştir. Bu nokta, indirimli oran taahhüdü verip vermeyeceğiniz kararını da doğrudan etkilediği için bildirimden önce mali müşavirinizle ve bildirim yapacağınız bankayla netleştirilmelidir. Kayda alınan stoğun sonraki satışlarında fatura düzeni değişmez; özel matrah uygulaması için kuyumcu özel matrah faturası sayfasına bakabilirsiniz.

6. Vergi incelemesi ve tarhiyat açısından ne sağlıyor, ne sağlamıyor?

Kanun, bildirilen varlıklara isabet eden tutarlar için "hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz" der (geçici md. 19/8). Bunun sınırları da aynı metinlerde çizilmiştir:

• Başka nedenle başlayan inceleme: bulunan matrah farkının bildirilen varlıklardan kaynaklandığı tespit edilir ve bildirilen tutar farka eşit veya fazlaysa tarhiyat yapılmaz; fark daha büyükse yalnız aradaki tutar üzerinden tarhiyat yapılır. Tebliğe göre bu güvence gelir veya kurumlar vergisi ile katma değer vergisi yönünden geçerlidir (Tebliğ md. 12/2). Tebliğdeki örnekte, kayıt dışı satıştan doğan 5.000.000 TL matrah farkı, daha önce 10.000.000 TL bildirimde bulunan şirket için tarhiyat konusu yapılmıyor (Örnek 6).
• Bildirim dışı nedenler: matrah farkı bildirilen varlıklar dışındaki nedenlerden doğmuşsa bildirilen tutarlar mahsup edilmeden tarhiyat yapılır (geçici md. 19/8).
• Zamanlama: vergi incelemesine başlanmasından veya takdir komisyonuna sevkten sonra yapılan bildirim, o inceleme veya takdir sonucundaki tarhiyata engel olmaz. İdarenin ıttılaına girilmiş olsa bile inceleme başlamadan önce yapılan bildirimde maddeden yararlanılabilir (Tebliğ md. 12/3).
• Şartların ihlali: süresinde yatırmama, verginin süresinde ödenmemesi veya taahhüde uyulmaması hâlinde inceleme ve tarhiyat yapılmaması hükmünden yararlanılamaz (geçici md. 19/9, Tebliğ md. 12/4).
• İade ve düzeltme: tahsil edilmiş vergiler kural olarak red ve iade edilmez (geçici md. 19/9). Tebliğ, yalnız yurt dışı varlık bildirimlerinde, varlıklar bankaya transfer edilmeden veya yatırılmadan önce belirli sürelerde düzeltme yapılabileceğini ve aynı ay içinde tutarı azaltan düzeltmede peşin verginin ilgili kısmının iade edilebileceğini düzenler; varlıklar yatırıldıktan sonra düzeltme ve iade mümkün değildir (Tebliğ md. 3/4). Bildirim süresi bittikten sonra düzeltme yapılamaz (geçici md. 19/10).

7. Altınını bildirmek isteyen müşteri ve MASAK yükümlülükleri

Varlık barışı bir vergi düzenlemesidir; 5549 sayılı Kanunu ve Tedbirler Yönetmeliğini değiştiren bir hüküm içermez. Geçici 19 uncu maddenin sekizinci fıkrası da inceleme ve tarhiyat yapılmayacağını belirttikten hemen sonra "diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirler bu düzenlemeden etkilenmez" der. Tebliğin yurt dışı varlıklara ilişkin 4 üncü maddesi, banka ve aracı kurumların bildirimde bulunandan bildirime konu varlıklara ilişkin belge istemeyeceğini düzenler (Tebliğ md. 4/3). Tebliğ 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklere değinmez ve bunlara ilişkin bir istisna getirmez.

Tezgâhta bunun karşılığı şudur:

• Bildirim kuyumcuya yapılmaz. Müşteri varlık barışından yararlanmak istiyorsa bildirimi bankaya (menkul kıymetlerde aracı kuruma) yapar. Kuyumcunun bu süreçte bir aracılık veya bildirim görevi yoktur.
• Kimlik tespiti kuralları aynen geçerlidir. Müşteri altınını bozdurmak, takas etmek ya da bildirim öncesi veya sonrasında kuyumcuda işlem yapmak istediğinde, işlem tutarı veya birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamı 370.000 TL veya üzerindeyse kimlik tespiti zorunludur (Tedbirler Yönetmeliği md. 5/1-b). Eşikten bağımsız hâller de sürer. Ayrıntılar için MASAK kimlik tespiti eşiği 370.000 TL yazısına ve MASAK kimlik tespiti sayfasına bakabilirsiniz.
• Varlık barışı tek başına şüphe sebebi değildir. Şüpheli işlem, işleme konu malvarlığının yasa dışı yollardan elde edildiğine veya yasa dışı amaçlarla kullanıldığına dair bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektirecek bir hususun bulunması hâlidir (Tedbirler Yönetmeliği md. 27/1). Müşterinin vergi kaydına almadığı altını yasal yoldan bildirmesi bu tanımı kendiliğinden karşılamaz; mevzuatta bu yola başvurmayı tek başına şüphe sebebi sayan bir hüküm yoktur.
• Ama değerlendirme yükümlülüğü sürer. Varlık barışı, işleme dair başka bir şüphe unsurunu da ortadan kaldırmaz. Şüpheli işlemler tutar gözetilmeksizin bildirilir ve gerektiğinde birden çok işlem bir arada değerlendirilir (Tedbirler Yönetmeliği md. 27/2 ve 27/3). Hangi işlemlerin bildirim konusu olduğunu kuyumcular hangi işlemleri MASAK'a bildirmek zorunda yazısında, yüksek riskli durumlarda kaynak sorusunun nasıl sorulacağını fon kaynağı sorgulama rehberinde bulabilirsiniz.
• Banka tarafını karıştırmayın. Müşterinin bankaya altın veya nakit yatırırken karşılaştığı formlar bankanın yükümlülükleridir; kuyumcuyu ilgilendiren yönleri nakit işlem beyan formu yazısında ayrıştırılmıştır.

Kısacası müşterinin "varlık barışından yararlanacağım" demesi ne kimlik tespitini atlatmak için bir gerekçedir ne de kendi başına bir alarm. Her işlem, her zamanki kurallarla değerlendirilir. Genel çerçeve için MASAK uyum sayfasına bakabilirsiniz.

8. Pratik kontrol listesi

İşletmenin kendi stoku için:

• Kanuni defterlerde yer almayan altın miktarını ve ayarını belirleyin.
• Mali müşavirinizle; bildirim tarihini, deftere kayıt değerini, özel fon hesabını ve iki yıllık çekilmeme şartını planlayın.
• İndirimli oran düşünüyorsanız taahhüt edilecek yatırım aracını ve süresini, bankaya yatırılan altının stokta kullanımıyla birlikte değerlendirin.
• Oranlara yarım puan eklenmeden önce, yani 31/12/2026'ya kadar bildirim yapıp yapmayacağınıza karar verin.
• Bildirim formu (EK-1), varsa taahhütname (EK-2) ve banka dekontunu iki yıllık süre boyunca erişilebilir saklayın.
• Hakkınızda başlamış bir inceleme veya takdir sevki varsa, sonradan yapılan bildirimin o tarhiyatı engellemediğini unutmayın.

Müşteri işlemleri için:

• Varlık barışı bildiriminin bankaya yapıldığını, kuyumcunun bildirim almadığını müşteriye açıkça söyleyin.
• 370.000 TL ve üzeri işlemlerde ve bağlantılı işlemlerin toplamında kimlik tespitini atlamayın.
• Varlık barışını tek başına şüphe sebebi saymayın; ama işlemin diğer unsurlarını her zamanki gibi değerlendirin.
• Şüphe oluşursa bildirimi tutardan bağımsız olarak yapın ve gerekçeyi kayıt altına alın.

Varlık barışı döneminde yüklü altın bozdurma işlemleri artarsa, EksenGOLD'un MASAK uyum modülü kimlik tespitini satış akışına bağlar, hareketleri müşteri bazında toplar ve eşiğe ulaşanları risk taramasında işaretleyerek bağlantılı işlemlerin gözden kaçma riskini azaltır.

Kaynaklar

• 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, md. 10 (5520 sayılı Kanun geçici md. 19), Resmî Gazete 4/6/2026, sayı 33270
• Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1), Resmî Gazete 4/7/2026, sayı 33300
• 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (mevzuat.gov.tr)
• 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)
• Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
• Tedbirler Yönetmeliği değişikliği, Cumhurbaşkanı Kararı 11845, Resmî Gazete 7/10/2026, sayı 33393
• Gelir İdaresi Başkanlığı
• MASAK yükümlülükler sayfası